BM Genel Sekreteri Guterres: “Cezasızlık, günümüzdeki çatışmaları körüklüyor”

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, dünyada uluslararası hukukun çiğnendiği ve işbirliğinin aşındığı uyarısında bulunarak, “Cezasızlık, günümüzdeki çatışmaları körüklüyor.” dedi.

Guterres, New York’taki BM Genel Merkezi’nde 2026 yılı öncelikleri konusunda basın toplantısı düzenledi.

“Henüz çok erken, ancak 2026 şimdiden kaos ve sürekli sürprizlerle dolu bir yıl olacağa benziyor.” diyen Guterres, özellikle pervasız eylemlerin tehlikeli tepkilere yol açtığı bir dünyada yaşandığına dikkati çekti.

Guterres, bu eylemler için “Jeopolitik bölünmelerle çoğalıyorlar ve cezasızlık salgınıyla büyütülüyorlar. Güç yasası, hukukun gücüne üstün geliyor. Uluslararası hukuk çiğneniyor, işbirliği aşınıyor ve çok taraflı kurumlar birçok cepheden saldırı altında.” diye konuştu.

Tehlikeli eylemlere yeterli tepki verilmediğinde sistemin istikrarsızlaşacağını belirten Genel Sekreter, “Cezasızlık, günümüzdeki çatışmaları körüklüyor, tırmanmayı besliyor, güvensizliği artırıyor ve her yönden güçlü bozguncuların girmesi için kapılar açıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

– “Yapılarımız yeni zamanların ve gerçeklerin sunduğu fırsatları yansıtmalı”

Guterres, dünyadaki derinleşen eşitsizliklere, iklim değişikliğine ve teknolojik gelişmelere de vurgu yaparak, “Hükümetlerden halka değil, hükümetlerden özel teknoloji şirketlerine doğru belki de çağımızın en büyük güç transferine tanık oluyoruz.” ifadesini kullandı.

Güvenlik önlemleri olmadan toplumları etkileyen teknolojilerin yenilik değil istikrarsızlık getirdiğine dikkati çeken Guterres, küresel sorun çözme sisteminin de hala 80 yıl öncesinin ekonomik ve güç yapılarını yansıttığına işaret etti.

Guterres, “Bu durum değişmeli. Yapılarımız ve kurumlarımız, bu yeni zamanların ve gerçeklerin karmaşıklığını ve sunduğu fırsatları yansıtmalıdır. Küresel sorunlar, ne tek bir gücün ipleri elinde tutmasıyla ne de iki gücün dünyayı rakip etki alanlarına bölmesiyle çözülecektir.” dedi.

– “Yapılar güncelliğini yitirmiş olabilir ancak değerler değişmez”

Çok kutupluluğun denge, refah ve barış yaratması için, meşruiyetin ortak sorumluluk ve ortak değerlere dayandığı güçlü çok taraflı kurumlara ihtiyacı olduğunu dile getiren Genel Sekreter, “Bugün yapılar güncelliğini yitirmiş olabilir, ancak değerler değişmez.” değerlendirmesini yaptı.

Guterres, “Bu, ister baskıya karşı duran bir protestocu olsun ister basın özgürlüğü için mücadele eden bir gazeteci ister komşusu için mücadele eden sıradan bir vatandaş olarak dünyanın dört bir yanında açıkça görülüyor.” dedi.

BM olarak uluslararası hukuka dayalı, adil ve sürdürülebilir bir barış için çalıştıklarını söyleyen Guterres, bu bağlamda BM Güvenlik Konseyini reforme etmek ve güçlendirmek için de çabaladıklarını anlattı.

Genel Sekreter, “Pes etmeyeceğiz. Uluslararası hukuka dayalı, adil ve sürdürülebilir, temel nedenleri ele alan bir barış için mücadele ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

– “İsrail’in iki devletli çözümü baltalamak için yaptığı tüm çabalara karşı çıkmaya kararlıyım”

Toplantıda Filistin’de iki devletli çözümle ilgili bir soruyu Guterres, “İsrail’in iki devletli çözümü baltalamak için yaptığı tüm çabalara, özellikle Batı Şeria’daki yerleşim yerlerinin inşası, yıkımlar, tahliyeler ve yerleşimcilerin şiddeti yoluyla yaptığı girişimlere, çok güçlü bir şekilde karşı çıkmaya kararlıyım ve bunların durdurulması gerektiğine inanıyoruz.” şeklinde yanıtladı.

Guterres, Filistin’de iki devletli çözüm konusunda herkesin baskı yapması gerektiğini dile getirerek, “Gerçeği kabul edelim. İsrail’e baskı yapma gücüne en çok sahip ülke ABD. Bu nedenle ABD’nin Filistin halkının kendi kaderini tayin etme hakkını tanıması önemli.” ifadelerini kullandı.

Ukrayna’da barış çabaları konusunda da Guterres, bu konuda geçmişte Türkiye ve diğer ülkelerle istişarelerde bulunduklarını ve Karadeniz Tahıl Girişimi gibi bir arabuluculuk girişimini başardıklarını kaydetti. Guterres, “Benzer bir anlaşmanın kurulması gerektiğine inanıyoruz.” değerlendirmesini paylaştı.

Guterres, Sudan’daki çatışmalarla ilgili bir soruya da “Sudan’da asıl mesele ülkenin bir tür oyun alanına dönüşmesi ve bir dizi uluslararası aktörün işleri öyle bir şekilde bozması ki Sudanlıların kendi aralarında bir araya gelmeleri çok zorlaşıyor.” şeklinde yanıt verdi.

Yapılacak şeyin, dış aktörlerin Sudan’daki duruma müdahale etme kapasitesini sınırlamak olduğunu söyleyen Guterres, “Silah sağlamalarını ve zaten büyük bir trajedi olan durumu daha da kötüleştirecek diğer yollarla müdahale etmelerini engellemek gerekmektedir.” dedi.